TEKSTİLDE KARBON AYAK İZİNİ AZALTMAK

Karbon emisyonlarının yol açtığı çevre kirliliğinin olumsuz etkileri her geçen gün daha da önem kazanmaktadır. 2019 yılında Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın yürürlüğe girmesi ve tüm sektörlerin, özellikle de karbon yoğun sektörlerin karbon emisyonlarının vergilendirilmesinin gündemde olması, bu konuyu ele alan çalışmaların artmasına yol açmıştır. İnsanların çevreye verdiği zararın azaltılmadığı sürece, küresel ısınma nedeniyle iklim bozulmasının artmaya devam edeceği açıktır; ancak dünya genelinde üretim faaliyetlerindeki artışla birlikte ekosistem üzerindeki kirlilik yükü de sürekli artmaktadır.

İnsanların çevreye verdiği zararın azaltılmadığı sürece, küresel ısınma nedeniyle iklim bozulmasının artmaya devam edeceği açıktır.

İşletmelerin karbon ayak izlerini sınırlamaları gerekiyor.

Yakıt tüketimi sonucu havaya salınan karbon miktarıyla ilgili bir kavram olarak bilinen karbon ayak izi, küresel iklim krizini etkileyen ana kavramlardan biridir ve son yıllarda sürekli artan küresel talebi karşılamaya çalışan tekstil ve hazır giyim sektörlerinde çok yüksek seviyelerdedir.

Bu farkındalıkla, bu sektörlerdeki işletmelerin üretim süreçlerinde çeşitli önlemler alarak çevreye verdikleri zararı azaltmaları ve karbon ayak izlerini sınırlamaları gerekiyor; karbon ayak izini azaltmanın en etkili yolu ise üretim için gereken enerji miktarını veya atmosfere karbon salan fosil yakıtlara olan bağımlılığı azaltmaktır.

Karbon ayak izini azaltmanın en etkili yolu, üretim için gereken enerji miktarını azaltmaktır.

Su ve yakıtın en büyük tüketicileri arasında tekstil ve giyim sektörleri yer almaktadır.

Genel olarak imalat sanayisi atmosfere salınan karbonun büyük bir kısmından sorumlu olsa da, tekstil ve giyim sanayisi su ve yakıtın en büyük tüketicileri arasındadır.

Hammaddenin hasadından iplik üretimine, kumaşın örülmesi ve boyanmasından nihai ürün aşamasına kadar birçok işlem aşamasını içeren ve her birinin farklı miktarlarda karbon ayak izine neden olduğu tekstil üretim endüstrisi, çevre üzerinde birçok etkiye sahiptir ve uzun zamandır bu tür konular, dünya çapında düzenlenen tekstil fuarlarının ve sergilerinin gündemine dahil edilmeye başlanmıştır.

Modanın Küresel İklim Krizindeki Rolü

Araştırmalar, moda endüstrisinin okyanuslardaki su kirliliğinin %20'sinden ve mikroplastik kirliliğinin %35'inden sorumlu olduğunu gösteriyor. Küresel karbon emisyonlarının %10'unun moda endüstrisinden kaynaklandığı tahmin edildiği bilinciyle, küresel moda markaları sürdürülebilirliğe daha fazla odaklanmaya başladı ve dünya çapında düzenlenen moda etkinlikleri (defileler, sergiler ve moda haftaları gibi) artık moda endüstrisinin ekolojik yönünü ele alacak ve tekstil üreticileri, giyim üreticileri, tekstil tedarikçileri, giyim ve tekstil satıcıları ve perakendecileri için çevresel sorunlar konusunda daha geniş bir anlayışa sahip olma fırsatları sunacak şekilde düzenleniyor.

Çevreye duyarlı moda etkinliklerine örnek olarak, Avrupa'nın en büyük hazır giyim ve moda fuarı olan İstanbul Moda Bağlantısı (IFCO) gösterilebilir. 9-11 Ağustos 2023 tarihlerinde düzenlenecek olan bu fuar, İstanbul Giyim İhracatçıları Birliği'nin (İHKİB) bir iştiraki olan İTKİB fuarları tarafından organize ediliyor. Etkinliğin dördüncüsü, özellikle dijital dönüşüm, akıllı giyim, teknik tekstiller ve sürdürülebilirlik konularında tasarım, etkileşim ve deneyimi bir araya getirecek trend alanları, seminerler, atölye çalışmaları ve defileler içerecek. Moda sektörü, okyanuslardaki su kirliliğinin %20'sinden ve mikroplastik kirliliğinin %35'inden sorumludur. Karbon ayak izini azaltmak için ne yapılmalı? Sektörlerin karbon ayak izlerini azaltmak için yenilikçi teknolojiler ve sürdürülebilir çözümler geliştirmeleri gerekiyor. Örneğin, moda sektöründe kullanılan doğal elyaflar, daha küçük bir karbon ayak izine sahip olmanın yanı sıra birçok ek fayda da sağlıyor. Tekstil ürünlerinin işlenmesi sırasında, çoğu zararlı olan yaklaşık 2.000 kimyasal madde kullanılmaktadır. Bu kimyasalların bir kısmı buharlaşırken, bir kısmı da çevreye deşarj edilen arıtma suyunda çözünmektedir. Bu nedenle, doğru tekstil ve giyim tedarikçilerini bulmak, geçmişe kıyasla çok daha önemli bir sorun haline gelmiştir. Ayrıca, ön işlem, boyama ve boyama sonrası yıkama sırasında su tüketimini azaltmak için en son teknolojiye sahip makineler kullanılmalıdır. Yenilenebilir olmayan enerji kaynaklarının tüketimini azaltmak için güneş panelleri, biyokütle ve rüzgar enerjisi kullanımı da önemlidir. Ek olarak, atık suyun yeniden kullanımı tekstil üreticilerine avantajlar sağlamaktadır. Ağartma, yumuşatma ve boyama gibi işlemleri tek seferde gerçekleştirmek, işlem sayısını azaltır ve daha az su ve enerji tüketimine yol açar. Enerji verimliliğini artırmak, ulaşımda biyoyakıt kullanımını teşvik etmek, araçlardan kaynaklanan CO2 emisyonlarını azaltmak, çöplüklerden ve bacalardan metan gibi sera gazlarını geri kazanmak da karbon ayak izini azaltmak için sıklıkla kullanılan yöntemler arasındadır. Bu arada, giderek daha fazla tekstil üreticisi, boya üretimi ve tekstil işleme sırasında karbon ayak izlerini azaltmak için ürünler ve süreçler geliştirmektedir. Tekstil endüstrisinin yüksek enerji tüketimi nedeniyle, ürünlerin yeniden kullanımı ve geri dönüşümü gibi alternatifler son yıllarda odak noktası olmuştur. Kullanılmamış yünden yapılan dokuma bir giysinin, geri dönüştürülmüş yünden yapılanlara göre iki kat daha fazla karbon ayak izi oluşturacağı bilinmektedir. Bir çift kot pantolonun 6,8 kilogram CO2 saldığı biliniyor; bu da ortalama bir B sınıfı araçla 56 kilometre yol kat etmeye veya büyük ekranda 50 saat televizyon izlemeye eşdeğer bir emisyon miktarıdır.

Türkiye, çevresel etkiyi azaltarak küresel pazar payını artırmak amacıyla Temmuz 2021'de tekstil sektörü için Sürdürülebilirlik Eylem Planı'nı hayata geçirdi.